Verder lezen

burn-out ontdekken

Hoe herken ik een burn-out

Iedereen ervaart wel eens stress. Voor een examen, een sollicitatiegesprek, huwelijk of een andere spannende gebeurtenis. Deze stress hoort bij het leven en kan helemaal geen kwaad. Maar teveel stress, zeker als er sprake is van een negatieve gemoedstoestand, is niet goed. Wie lang onder stress staat zonder dat er tijd is om te herstellen, raakt overbelast, uitgeput en kan overspannen en uiteindelijk burn-out raken.

Overspannen

Uit onderzoek blijkt dat een hoog niveau van psychologische taakeisen, een laag niveau van sturingsmogelijkheden en gebrekkige sociale steun van collega’s, risicofactoren zijn die een bijdrage leveren aan het ontstaan van overspannenheid en burn-out.

Mensen die overspannen zijn, hebben meerdere weken onder hoge (werk-)druk geleefd. Ze hebben spanningsklachten en kunnen daardoor niet meer goed functioneren. Overspannenheid is het gevolg van een relatief korte periode van overbelasting en is meestal rechtstreeks te koppelen aan een stressvolle situatie. Overspannenheid zit minder diep dan een burn-out. Van overspannenheid kunnen mensen over het algemeen vrij snel herstellen.

Burn-out

Een burn-out is een lichamelijke en geestelijke reactie op een lange periode van hoge (werk-)druk of stressvolle omstandigheden. Een burn-out is een zogeheten ‘ongedifferentieerde somatoforme stoornis’, dat is een psychische aandoening waarbij iemand lichamelijke klachten heeft, waarvoor geen somatische oorzaak gevonden is.

Wie geen tijd krijgt of neemt om van stress te herstellen, raakt emotioneel en lichamelijk uitgeput. Als overspannenheid langdurig is en ernstige vormen aanneemt, spreken we van een burn-out. Burn-out betekent letterlijk opgebrand.

Klachten

Als u langdurig onder stress staat, gaat uw lichaam reageren. Dit kan leiden tot lichamelijke en psychische problemen, zoals slaapproblemen, concentratieproblemen, een opgejaagd gevoel, onzekerheid, emotionele labiliteit, neerslachtigheid, hoofdpijn, maag- en darmklachten, nekpijn, rugpijn, enzovoort.

Mensen met een burn-out gaan vaak piekeren, worden besluiteloos en lusteloos. Ze hebben geen energie meer en voelen zich emotioneel uitgeput. Dit is frustrerend en bedrukkend.

Mensen met een burn-out voelen zich een incompleet mens. Ze ontwikkelen een cynische en negatieve houding tegenover hun werk, hun collega’s en andere mensen in hun omgeving. Ze trekken zich in zichzelf terug, hebben minder sociale contacten en hebben meer moeite om hun werk van zich af te schudden.


Een burn-out sluipt erin

Een burn-out sluipt er langzaam en ongemerkt in. U merkt het pas als het te laat is. Plotseling ‘knapt er iets’. U bent ‘op’. Als u een burn-out heeft, bent u vooral moe. Heel erg moe. U heeft het gevoel dat de accu leeg is, de rek is eruit. U heeft lange tijd roofbouw op lichaam en geest gepleegd. De verhouding draaglast en draagkracht is helemaal uit balans. Bij een burn-out kunt u niet meer werken en nauwelijks in uw gezin functioneren. Zelfs kleine dingen waar u voeger uw hand niet voor om draaide, kosten al veel energie. Een weekendje bijkomen of een weekje rust nemen is niet genoeg om van een burn-out te herstellen. U heeft hulp en training nodig om beter te worden.


Oorzaken

Burn-out wordt veroorzaakt door een combinatie van externe (de werk- of privésituatie) en interne factoren (persoonlijke eigenschappen). Externe factoren zijn bijvoorbeeld een fusie, reorganisatie, moeilijke thuissituatie, werkdruk, mate van controle en beslissingsvrijheid van de werknemer op het werk en steun van collega’s.

Daarnaast zijn er bepaalde persoonlijkheidskenmerken en gedragspatronen die iemand kwetsbaarder maken voor een burn-out. Mensen die kwetsbaar zijn voor een burn-out zijn bijvoorbeeld vaak perfectionistisch, veeleisend en ongeduldig. Ze kunnen grenzen slecht in de gaten houden en vinden het moeilijk om te delegeren. Ze zijn vaak ambitieus en gedreven en vinden het moeilijk om hun emoties te uiten.


Blijf er niet mee zitten

De eerste stap is een stap op de plaats. Probeer het probleem in de ogen te kijken. Durf toe te geven dat er iets aan de hand is. U bent niet de enige die dit overkomt en het betekent absoluut niet dat u heeft gefaald. Als u uw probleem in de ogen heeft gekeken, kunt u werken aan verandering. Denk aan uw werkhouding (leren nee te zeggen, grenzen te stellen), een andere manier van denken (leren ontspannen en relativeren), andere invulling van het werk (bijscholing, verandering van taken) en in het uiterste geval kunt u op zoek naar ander werk.

Het ‘Behandelprotocol Burn-out’ gaat uit van herstel in fasen. In de eerste fase ligt de nadruk op vermindering van klachten. De tweede fase is gericht op het aanleren van vaardigheden en onder controle brengen van gedachten. In de derde fase gaat het om werkhervatting en terugvalpreventie.

Op zoek naar een oplossing

Veel mensen vinden het moeilijk om over hun klachten te praten. Ze schamen zich en zijn onzeker. Dat is begrijpelijk, maar helemaal niet nodig. U kunt altijd vrijblijvend een gesprek aanvragen, zonder dat het u tot iets verplicht. De meeste mensen ervaren een enorme opluchting als ze kunnen praten over wat hen beweegt, als ze op zoek gaan naar een oplossing van hun problemen.

 

De zwarte hond die depressie heet

Volgens sommige psychologen en psychiaters is een burn-out een werkgerelateerde depressie. De symptomen van een depressie en een burn-out vertonen dan ook veel overeenkomsten. In samenwerking met de WHO laat oud-reclameman Matthew Johnstone in dit filmpje zien hoe het voelt als je een depressie hebt.
fb: facebook.com/DrawnFromExperience

 

burn-out info

Handige tests en info over burn-out

Doe een online burn-outtest

Lees verder

 

Een handige brochure van het Fonds Psychische Gezondheid
www.psychischegezondheid.nl [korte beschrijving]

Lees verder

 

Hoe ontstaat een burn-out

In deze animatie wordt uitgelegd wat stress is en hoe dit kan uitmonden in een burn-out. Verder vertellen we aan welke symptomen je een burn-out kunt herkennen en waaruit de behandeling bestaat.

 

burn-out voorkomen

Voorkom een burn-out: zeg vaker 'nee'

Jackie van der Werff legt in het AD (04.01.2018) uit hoe je een burn-out kunt voorkomen. De pdf is hier te downloaden.

Lees verder

 

Of luister naar Funx die een interview doen met van Jackie van der Werff over makkelijker nee zeggen.

Over

Artikelen en meer informatie over Jackie vd Werff, burn-out, stress, overspannenheid, depressiviteit en behandeling.

Jackie vd Werff

Boeken geschreven:

Terberg, Kroniek van een familiebedrijf
Uitgeverij Orangehouse, augustus 2009

Als je zachtjes op je buik drukt … Jij en je baby, gids voor jonge ouders
in opdracht van Moeders voor Moeders, Uitgeverij De Arbeiderspers/De Boekerij, Amsterdam, maart 2005


Internationaal vakbondswerk: tussen euforie en illusie
in: Vernieuwing en vakbondswerk in Kunsten Informatie en Media, St. FNV Pers, Amsterdam, 2003.
Over de invloed van digitalisering op arbeidsprocessen.


Het zakenleven van Sylvia Tóth
Uitgeverij De Arbeiderspers, Amsterdam, 2001.
Een biografie van de enige Nederlandse vrouw die een beursgenoteerde onderneming leidde en een schets van de opkomst en ontwikkeling van de uitzendbranche.


Does happiness buffer stress?
in: How Harmful is Happiness?, R. Veenhoven et al., University Press, Rotterdam, 1988.
Verslag van onderzoek naar de invloed van geluksbeleving op stress, onder andere bij ziekte.

Eindredactie van:

Nieuwe verbintenissen. Contouren van een ander meerstromenland, derde Baliemanifest over een nieuw stelsel van sociale zekerheid en arbeidsverhoudingen, 2014


Eindredactie van Human Resource Maatwerk, over de noodzaak van ontwikkeling en innovatie, tbv rede lectoraat Dr.Leni Beukema, Hanze Hogeschool Groningen, oktober 2013


Eindredactie van: Op tijd beginnen, over samenwerking/fusie van commerciële bedrijven en de Sociale Werkvoorziening, augustus - september 2011


Eindredactie van: Ontvoogde verhoudingen, kracht van mensen, Manifest van de Baliegroep, 2010


Eindredactie van: Thuis achter de begonia’s vind je moeilijk perspectief, onderzoek naar arbeidsmarktpotentie van arbeidsongeschikten in de metaalsector, 2010